İl yarışı çok tehlikelidir. Bu yarış başlatılırsa baskısı durmaz. Ne vatandaş geriye çekilir, ne populist siyaset, ne muhalefet iktidar yarışında ilçelere şirin görünmek isteyen parti yarışı kendini bu yarıştan çekebilir.

    Son 40 ayda 47 kanun teklifi sunulması bu yarışın nasıl bir yarış olduğunu gösterir.

    Geçtiğimiz dönemlerde 2002-2006 tarihleri arasında 4 büyük şehir belediyesi, 13 il teklifi, 50 yeni ilçe dönüştürülmesi kanun teklifleri verildi. Teklif rekoru CHP Hakkari Milletvekili Esat Canan’da. Bu teklifler bile yarışın nasıl bir geri kalmama ve biz istedik yarışına dönüştüğünü ve ilerde de dönüşeceğini gösterir. 

    Bir yeni ilçe oluşumu bir ilçenin il olmasından ilk maliyet olarak maliyeti daha yüksek.

    Yeni il ve ilçeler 20 yılda onmilyarlarca dolarlık ek maliyet demektir. Tek olumlu taraf ise kamuda istihdam edilecek binlerce ilave personel sayesinde işsizliğin göreceli azalması. Oysa üretim içine yeni üretici güç eklenerek yapılmayan işsizlik azaltmanın muasır medeniyet yarışına katkısı yoktur.

     Rahmetli Özal'ın ekibi hızını alamayıp alkışı görünce Hadim il olacak diyorlar alkışı alıyorlar, gecikince faks yağmuru başlıyor, Seydişehir, Beyşehir geri kaldık endişesiyle Ankara'ya yürüyordu. Yanlışa yanlış demesini bilebilmemiz bir erdemdir. Türkiye 40 vilayet olup ilçeleri il gibi, kasabaları ilçe gibi gelişmiş olması gerekirken bu yatırımlar israf ve ölü yatırımla kalkınmaya harcanamayınca il yarışıyla daha fazla pay alma peşine düşen ilçeler 81 vilayete geldi. Bu yetmelidir. Cumhuriyetin 100.yılına 100-200 vilayetle değil didişmeyip çalışarak, üreterek, dünya ile yarışarak dünyada ilk 5-10 arasında, Cumhuriyetin 125.yılına ilk 3-5 arasında girmemiz lazım.5.000 yıllık tarihimiz, 1000 yıllık İslam dünyası öncülüğü, asırlarca "Number one" lık ve ilk 3-5 e sığan tarihimiz bu potansiyeli bize vermiş.Atilla ile Hunlar ROMA'yı vergiye bağlayıp dünyayı titretmemiş miydi? Göktürkler,Uygurlar, Avarlar, Karahanlılar, Gazneliler, Selçuklular, Osmanlılar bu potansiyeli fiili kinetik güce çeviren ve dünyada ilk 1-5 te yer alan tarihimiz değil mi? Cumhuriyetin verdiği doğal  bire yüz kuvvetini(Her birey eşit ve ülkenin tam eşit sahibi olarak ortaya çıktığından toplam toplumsal güç bire 100 hatta bire bindir, ama biz bu hızı henüz tam kullanamadık, niye , çünkü kaynakları israf ediyor, az çalışıyor, çok didişiyor, az üretiyor, az ihraç ediyoruz. Dünya yarışının "mal ve hizmet üreterek, teknoloji üreterek, az didişerek tek yumruk olarak ,çok çalışarak  üretim, teknoloji, ihracatla, sporla, futbolla, müzikle" olduğunu unutmuş görünmemizden) niye değerlendirmeyelim? Demokratik laikliğin kazandırdığı, etnik köken, din, mezhep, aşiret, kabile farkını kaldırararak her bireyi eşit kılma ve ortak değerlerden yararlanma gücüyle, didişme yerine tek yumruk üretme gücüyle daha kolayşan,yüz kat binkat hızlanarak ulaşılması kolay olan ilk 3-5 te yerimizi niye almayalım? Doğu ve güneydoğuda geri kalmış illerin yarış alanı BİT-Özel İdare-Özel Sektör-Üniversite  işbirliği ile yeni ekonomik modellerle ihracat, yine aynı yapılanmanın amatör sporcu yetiştirmesiyle futbolcu ihracatı ve sporla dünya ile yarış olması gerekirken yarış kimseye huzursuzluktan başka bir şey kazandırmayacak alanlara kaymakta.

    Gebze 70,Tarsus 58,İskenderun 56,Alanya 49,Çorlu 49, İnegöl 46,Siverek 44,Kızıltepe 44,Fethiye 41,Ereğli 41,Manavgat 39,Akhisar 37,Salihli 36,Viranşehir 36,Erciş 36,Bafra 35,Nazilli 35,Dörtyol 35,Çarşamba 34,Turgutlu 34,2.Ereğli 33,Gölcük 30,Çerkezköy 30,Lüleburgaz 29,Nizip 28,Elbistan 28Bandırma 28 ,Ödemiş 28, Menemen 27,Erdemli 27,Silivri 27,Samandağ27 ,Kozan 27,Milas 27,Patnos 27,Torbalı 27,Cizre 27, Polatlı 25,Derince 25,Nusaybin 24,Söke 24,Kahta 23,Midyat 22,Ünye 20,Silifke 20,Kadirli 20 ilden daha büyük. Bu 46 ilçenin arasından şu veya bu kritere göre seçmek bu ilçelerin il yarışını kesmez, adaleti de karşılamak mümkün olmaz.. Bir ilçenin il, kasabalarının ilçe yapılmasının 20 yıllık maliyeti de “Kalkınma”ya sığmaz. Bizim 1.etap 20 yıl, 2.etap 40 yıl sadece çalışarak, üreterek, israf etmeyerek, kaynakları verimli kullanarak, tasarrufları çoğaltıp kaynağa çevirerek muasır medeniyet çıtasını atlayıp dünya birinci liginde ilk 3-5 te yer almamız gerekir, bu potansiyeli harcamak doğru değildir. Zira artık uçan kuşlar bile biliyorki 2050 yılında bizim çalışan nüfusumuz sürekli gerilerke bakmakla yükümlü olduğumuz 65 yaş üstü nüfusumuz sürekli artacak. Bir çalışan başına düşecek bağımlı nüfus sürekli artacak.Sosyal güvenlik açığını şimdi bile karşılayamıyoruz, o zamana kadar AB yi geçemezsek bu açıkları nasıl karşılarız.Nüfus ve üretici güç tıpki bugünkü AB gibi olacak, onlar kadar sermaye, teknoloji biriktiremezsek bize kim bakar. Biriktirirsek zaten dünyada ilk üçe girmişiz demektir.Onun için herkes fantazilerini 2050 sonuna saklamalı, didişme, çalışmadan, üretmeden parazit gibi , asalak gibi geçinmeye son verilmeli, kaynaklar israfa değil tasarruf ve üretime ve teknoloji geliştirmeye ve eğitimli insan gücü için öncelikle yalnızca eğitime aktarılmalıdır.

    Bugünkü eğitim düzeyiyle dünya ile başabaş yarışılmaz. O halde para verebilen %25,%50,%75 ini de karşılayacak şekilde eğitime de öğrenci ve veliler de katkıda bulunmalı ve eğitim bütçesi ve eğitim düzeyi muasır medeniyet çıtasına uygun olmalıdır. Dünya üniversite öğrencisine 15-22 bin dolar harcıyor,biz 2-3bin dolarla nasıl onlarla yarışacağız.Bütçeyi artırmadan, öğrenci kredilerini, veli katkısını devreye sokmadan, eğitimli eleman kullanarak daha çok kazanacak şirketlerin burslarını eğitim bütçesine çekmeden nasıl bütçe artırılır, nasıl yarışılır. Cambazlık mı yapacağız, yoksa yarışıyoruz sanıp 2050 de Hanyayı Konyayı görünce mi anlayacağız, akılla önceden görüp uygun davranma hakkımız, kabiliyetimiz yok mu? Yoksa aslında biz dünya ile yarışmak istemiyor muyuz? Muasır medeniyet çıtasını göğüslemek istemiyor muyuz? Buna evet öyle demeye tabi ki kimsenin hakkı ve haddi olamaz. Bu ülkeyi bize vatan bırakan atalarımız, milyonlarca şehidimiz, 5000 yıllık tarihimiz, dünya listelerinde 1-5.sırada sayısız defa asırlarca kalmış ceddimiz ve bu potansiyeli kullanamadıysanız bari niye bu kadar yanlışla bizim kullanmamızı engellediniz diye bizden hesap soracak torunlarımız buna müsade etmeyecektir. "Ey mezar-ı müteharrik bedbahtlar, çekilin mezarlarınıza, bari bize engel olmayın" diyeceklerdir. Bu kadar ağır faturayı kim yüklenebilir ki? 

    Özel üniversiteler yalnızca öğrencinin %20'sinden tam para alabilmelidir. Patronlar burs şeklinde ellerini ceplerine atmalı ve öğrencilerin %20'si %100, %20'si %75, %20'si %50, %20'si %25 bursla okumalı, yalnızca en zengin %20 burssuz, %100 ücretle okumalıdır. Kaynaklar başka yerlere değil eğitime aktarılmazsa biz ne 100.yılda, ne 125.yılda yarışı önde tamamlayamayız, kıyametin kopacağı 2050 yılında da yeterli birikimi yapamamış oluruz.2050 yi kimse unutmamalı, o tarihte nüfus AB gibi çökmeye başlayacak, çalışan nüfus yerine, bakımı zor ve pahalı 65 yaş üstü nüfus sürekli artacak, ozamana kadar musır medeniyet çıtasını yakalamadıysak, yeteri kadar bilgi, beceri, sermaye, teknoloji, ihracat müşterisi portföyü oluşturamadıysak AB,ABD gibi beyin gücü ve iş gücü de transfer edemeyeceğimizden gerçek kıyamet kopmuş demektir.Oysa bizim zamanımız var, yeterki didişme yerine çalışma ve üretme, kaynakları lüks ve fanteziler yerine üretimi ve eğitilmiş elemanı çoğaltma yönünde kullanalım. Kadınların hepsini oktup kendilerine uygun bir çalışma ortamı sağlayamazsak cahil kadınların yol açtığı sorunları nasıl çözeriz.Kadınların ev işçisi ve kuluçka makinesi gibi 2-4 eş adı altında alınıp satılmasını engellemezseniz, okutup terbiye edemeyecekleri çocukları uyuşturucu çetesinden, terör çetesinden, kapkaç çetesinden, tinercilikten, haraç çetesinden nasıl kurtaracağız, bu cahil gençlerin açtığı sorunlarla uğraşırken musır medeniyet çıtasını nasıl yakalayacağız.Herke hesabını düzgün yapmalıdır. Vatanseverlik te budur, dünya ile yarışta budur, 5000 yıllık potansiyeli kinetik enerjiye çevirmek te budur. Yeni sorunlar yaratarak kendi yarattığımız yeni sorunlarda boğulmamak ta budur. 

    Seydişehir-Beyşehir arasını birleştirecek bir "Gölşehir üniversitesi", Seydişehir Antalya arasının bölünmüş yol hiç olmazsa tamamının üç şeritli yol olması, hiç olmazsa bir kaç dalda 4.derece teşvik bölgesi olması, Seydişehir-Beyşehir arası kamu arazisinin %1imarla 20.000m2lik çiftlik ve 18 uygulamasıyla hamurlaştırılarak %5 imarla %95'i yeşil alan olarak parsel parsel toplu konut projelerine tahsis edilmesi il yarışı ve israfından daha önemli değil midir? O zamana kadar Beyşehir- Seydişehir arasına Selçuk üniversitesinin bölünmesiyle oluşacak 2.üniversiteye bağlı Su Ürünleri, Göl taşımacılığı, Orman fakültesi kurulabilir.Beyşehir gölünde balıkçılar balık turizmi başlatmalı, en azından yerli turistler güvenli ekipmanlarla balık tutma seferlerine çıkmalıdır.

    Türkiye'nin ABD eğitim standartlarına sayı olarak yaklaşabilmesi için 980 üniversiteye sahip olması gerekiyor. Bunun yolu il furyası zamanı il olma mücadelesi veren ilçelere üniversite kurmaktan geçer.Siverek'ten Nazilli'ye, Akşehir'den Anamur'a bütün büyük ilçelere üniversite kurulmalıdır.

    Bu durumda Akşehir Nasrettin Hoca Üniversitesi, Ereğli İvriz Hitit Üniversitesi bir an önce kurulmalı ve il hayali safsatasına bir son verilmelidir.

    Bu kadar üniversiteye, hele ilçelere nasıl öğretim üyesi bulunacaktır. Üniversiteler bırakın ilçeyi sadece üniversiteden oluşan üniversite kasabalarında bile olabilir, hatta uygulama bölgesi adı altında kasabasını kendisi de idare eder ve öğrencilerin pratik stajını tamamlayabilir, bunlar bile mümkün ken ilçede üniversite olamaz tartışması doğru değildir. YÖK kadro planlamasıyla, yurt dışı doktoralarını sadece yeni kurulacak üniversitelere kullandırarak sorunu çözebilir.

    YÖK başkanı YÖK kalksın, ABD de YÖK mü var demiş. Kaynakların kıt olduğu ülkede üniversitelerin öğretim üyesi ve maddi kaynaklarını ortak kullanması gerekir. Bölüm organizasyonlarını bazen bölüşerek kullanması gerekir. Her Tıp fakültesi her branşında dünyayla yarışamayacağına göre her Tıp Fakültesi bir bölümde dünya ile, bir bölümde ülke içi yarışa sokularak bu iki bölümde kardeş üniversitelerin öncüsü, diğer bölümlerde standart Araştırma-Eğitim-Uygulama hizmeti verebilir örneğin. Bu YÖK'le de olamayacaksa gelişme derecesine göre 5 gruba ayrılacak üniversitelerden her gruptan dört olmak üzere 20 üniversite kardeş olmalı, işbirliği, kaynak paylaşımı, kaynak ve alt yapı israfı önlenmelidir. Örneğin SUNY. New York'un 64 üniversitesi ve yüksekokulunu çatısı altına toplayıp kaynak,altyapı, öğretim üyesi ve öğrencilere alternatifler geliştiren bir oluşum. SUNY'nin 64 kampusunde toplam öğrenci sayısı 417.000'dir, iki yıllık önlisans mezunlarının tamamına lisans tamamlatmaktadır. Her üniversiteyi komple ulusal yada uluslararası eşit yarıştırmak isterseniz hiçbirinde çıtayı göğüsleyemezsiniz. Oysa öğrenci, öğretim üyesi, alt yapı, kaynak ve organizasyon işbirliği her grupta birkaç bölümü uluslarası arenada , bir kaç bölümü ulusal bazda başa yarıştıracak diğer bölümlerde de ülke çıtasını yukarı çekmeye çalışacaktır. Bu ilçe kampuslerini ayakta tutar. Kampus işletmeleri ve kampus içi işletmelerde staj,tecrübe ve okul masraflarını çıkarmak için öğrencileride çalıştırmak şartıyla. İki yıllık yüksekokulların başarılı öğrencilerine (en az %50-75'ine) aynı bölümlerin devamı ve benzer alanlarda lisans tamamlama hakkı da verilerek yüksek öğretim ve kaliteli eleman sıkıntısı aşılmış olacaktır.

9

9